"Startnummer 50: Jens WeiÃŸflog, Duitse Democratische Republiek".
- "WeiÃŸflog is onderweg." - "In de sporen voor het belangrijkste deel van zijn leven."
"Jens WeiÃŸflog, een tengere 19-jarige Oost-Duitser sluit een wereldbekeroverwinning af met een gouden medaille."
Balkan omwegen
Je moet je voorstellen dat ze hier beneden vlogen!
We zijn er bijna...
Landmijnen zijn een reëel gevaar. Er liggen nu, nog steeds een heleboel landmijnen in de bergen, jaren na de laatste oorlog.
De mensen wiens namen hier staan zijn allemaal in de oorlog gestorven. De broer van mijn vader stierf hier ook.
Er zijn veel mensen gedood. Vooral in dat hotel, waar ze zich verstopten.
Kijk eens rond. Het was volledig verwoest.
In de vallei erachter ligt Sarajevo. De stad werd van hieruit drie en een half jaar lang beschoten.
Episode 3: Ruïnes van de Olympische Winterspelen van 1984
Deze reis begon op een hoogte van 1.000 meter.
Boven de hoofdstad van Bosnië en Herzegovina lag onze kampeerplek:
de overblijfselen van wat eens het enige astronomische observatorium van het land was.
Tegenwoordig is het slechts een schaduw van wat het ooit was...
getekend door de wreedheden van de oorlog, de muren doorzeefd met kogelgaten.
Deze desolate aanblik is een van de ergste herinneringen aan een verwoestend conflict dat de regio in de jaren '90 teisterde -...
een oorlog die als een spook boven ons dreef tijdens onze reis door ex-Joegoslavië.
Reizen door Bosnië brengt vandaag de dag nog steeds risico's met zich mee, zelfs drie decennia na het einde van de oorlog.
Kijk daar eens. We hebben gelezen dat rode markeringen zoals deze tekenen zijn van een vermoedelijk mijnenveld.
Dat gaat veel verder dan wegwijzers en barrières. Soms zijn er gewoon houten palen die rood zijn geverfd.
Sommige zijn inmiddels zelfs omgevallen. Je moet dus echt uitkijken als je iets roods ziet.
Je verlaat je spoor eigenlijk nooit.
Dat voelt vreemd voor ons omdat we meestal overal en nergens zijn.
Maar dit is een heel andere wereld. Als je één verkeerde stap zet,
Zonder enige waarschuwing ontploft het en heb je geen benen meer.
Het is behoorlijk slecht...
We zijn zojuist aan een missie begonnen:
Ons doel was om de overblijfselen van de Olympische Winterspelen van 1984 in Sarajevo bloot te leggen.
We zouden een paar dagen doorbrengen in de bergachtige buitenwijken van de stad,
waar talloze verlaten sportfaciliteiten in het ruige terrein lagen te wachten om ontdekt te worden.
Onze eerste stop was de voormalige bobsleebaan, een spookachtige echo van vergane glorie.
Maar opnieuw zou ons pad een veel gevaarlijker en helaas altijd aanwezig erfgoed kruisen.
Landmijnen zijn hier een reëel gevaar. In de bergen rond Sarajevo,
Er liggen nog steeds veel landmijnen, jaren na de laatste oorlog, die om verschillende redenen nog niet geruimd zijn.
Voor onze reis naar de Balkan kregen we kaarten met daarop de verschillende verdachte mijngebieden.
Het dichtstbijzijnde mijnenveld ligt op ongeveer 1,5 kilometer afstand.
Toch blijven we alleen op de paden of in de bobsleebaan. Zo weten we zeker dat er echt geen gevaar is.
"De nummer één slee van Oost-Duitsland is de volgende."
Toen deze baan in de jaren 80 werd aangelegd, was het een van de snelste en steilste banen ter wereld.
Als een van de vele nieuw gebouwde betonnen monumenten van Joegoslavië vertegenwoordigde deze plek het land met trots tijdens de Olympische Winterspelen van 1984.
Het was een van de belangrijkste evenementen in de geschiedenis van Joegoslavië, omdat het de eerste keer was dat een socialistische staat een Olympische Winterspelen organiseerde.
Zelfs te midden van de oplopende spanningen uit de Koude Oorlog markeerde dit sportevenement in Sarajevo een zeldzaam moment van wereldwijde eenheid,
waarbij Oosterse en Westerse machten hun politieke verschillen opzij zetten.
"Ekmanis en Aleksandrov van de Sovjet-Unie hebben een perfecte run nodig om kans te maken op de medailles."
Maar kort daarna werd dit lichtpuntje overschaduwd door de Joegoslavische oorlogen, die het land verscheurden en de Olympische erfenis in duisternis hulden.
De volgende ochtend stak er een storm op.
We hadden de nacht doorgebracht in de lege parkeerplaats naast dit spookachtige bouwwerk.
Dit zijn de afbrokkelende ruïnes van Hotel Igman, gelegen op een hoog plateau vlakbij de stad, slechts omringd door weelderige bossen.
Met de harde contouren past het ontwerp bij het bergachtige landschap.
Deze brutalistische schoonheid is nog een geweldig voorbeeld van Joegoslavische modernistische architectuur.
Het is nu misschien moeilijk voor te stellen in zijn staat van complete verlatenheid,
maar in afwachting van de Winterspelen in Sarajevo werd dit gebouwd als Olympisch Dorp.
Kijk wat er 40 jaar later nog over is.
Tijdens de Olympische Winterspelen van 1984 bood Hotel Igman onderdak aan honderden gasten, waaronder verslaggevers en deelnemers.
Het hotel had een scala aan voorzieningen, van restaurants en bars tot tv-kamers, een nachtclub, een sauna en zelfs een klein museum.
Houten panelen voegden warmte en comfort toe aan de sfeer.
Na het sportevenement bleef de faciliteit nog zes jaar lang een topbestemming voor skiliefhebbers in heel Europa.
Echter, tijdens de burgeroorlog werd het gebied een frontlinie, met Servische troepen en later VN-vredeshandhavers die het gebied bezetten.
Tijdens deze gevechten werd het complex overspoeld door vlammen en vernietigd.
Ondanks talrijke pogingen om het complex aan particuliere investeerders te verkopen, blijft Hotel Igman verlaten -...
een grimmige herinnering dat de vrede van de Olympische Spelen van 1984 slechts vluchtig was.
Kijk eens rond. Het was volledig verwoest.
Dit werd in as gelegd. Maar dat heeft ook te maken met het feit dat dit een deel van het slagveld was.
In de vallei erachter ligt Sarajevo. Van hieruit werd de stad drieënhalf jaar lang beschoten.
Het voormalige hotel werd omgebouwd tot een artilleriebasis en daarna werd de stad belegerd.
Er is nog steeds verkeer op de weg, dus we moeten ons gedeisd houden.
Maar in de volgende vallei is de skischans van de Olympische Spelen.
Er is ook een restaurant en het gebied is nog gedeeltelijk in gebruik, vandaar dat er auto's in die straat zijn.
Maar de skischans zelf is verlaten.
En er zijn ook nog genoeg sporen van de oorlog, dus daar gaan we nu heen.
We kunnen deze sportlocaties niet verkennen zonder de grimmige geschiedenis van de Joegoslavische oorlogen onder ogen te zien, een van de dodelijkste conflicten in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.
Het was een complexe historische gebeurtenis die we hier slechts grof kunnen samenvatten.
In aflevering 1 van deze serie vertelden we je al over Josip Broz Tito, de leider van Joegoslavië, die een multi-etnische staat verenigde.
Maar na zijn dood laaiden oude vijandschappen weer op:
Er ontstonden etnische spanningen en republieken verklaarden zich onafhankelijk.
Wat begin jaren '90 begon als politieke onrust, mondde uit in wijdverspreid geweld en etnische zuiveringen en liet verwoestingen achter.
Steden werden tot puin herleid, gezinnen ontheemd en levens onherstelbaar verwoest.
Oorlogsmisdaden en genocide tekende de regio in een van de donkerste hoofdstukken uit de Balkan geschiedenis, met veel potentieel voor conflicten tot op de dag van vandaag.
Alleen al in de Bosnische oorlog, die duurde tot 1995, verloren ongeveer 100.000 mensen het leven.
Till! Kom hier eens naar kijken.
Het is van een behoorlijk groot dier.
Kerel...
Is dat een koe?
Ik denk het niet...
- Daar is de rest van de kaak. - En er zijn meer resten in een kartonnen doos.
- Heel bizar... - Er is nog meer.
Je kunt de voortanden nog zien.
Ze zien er goed bewaard uit, vind je niet? Ze lijken bijna op menselijke tanden.
Is de BWT-ploeg zojuist getuige geweest van een vreemde moord?
Je kunt dit en nog veel meer te weten komen in een exclusief Patreon verhaal. (grapje)
Slechts vijf kilometer scheiden het hotel van de springschans, waardoor het een korte rit is naar onze eindbestemming voor vandaag.
Troosteloos in het niets staan twee betonnen hellingen:
de ene 70 meter en de andere 90 meter lang.
In december 1982 werd dit sportcomplex uitgebreid met bijgebouwen, opnieuw ontworpen in Joegoslavische modernistische stijl,
met schuine en hoekige elementen die de dramatische vorm van de skischansen aanvulden.
Tijdens de Olympische Winterspelen kwamen tienduizenden toeschouwers van over de hele wereld naar de schansspringwedstrijden kijken,
waarmee destijds een record voor deze discipline werd gevestigd.
Kijk eens naar de rangen. Er heeft lange tijd niemand op gezeten.
Dit lijken wel terrasvormige tuinbedden.
Alleen met onkruid.
Het is echt steil! We kunnen deze afbrokkelende trap naar boven nemen.
Dan moeten we een bijna verticale heuvel beklimmen naar het punt waar ze vanaf sprongen om hier ergens te landen.
Laten we eens kijken hoe het er vanaf de top uitziet. Ik heb altijd het grootste respect voor deze schansspringers.
Je moet je voorstellen dat ze hier naar beneden vlogen! Dat is zo waanzinnig!
Het is een zieke sport.
Helaas onderging dit complex na het uitbreken van de oorlog hetzelfde lot als de anderen en lag het volledig in puin.
Tijdens een later stadium van het conflict veranderden VN-troepen het rechterpaviljoen in een uitkijkpost, die tot op de dag van vandaag hun embleem draagt.
Gast, kijk eens naar deze man!
Bekijk deze zieke huid.
Het zou leuk zijn om hier onze tent op te zetten.
Oeps...
Er is een camera daarboven.
- Waar zie je een camera? - Om de hoek.
Ik weet zeker dat het geen bewakingscamera is. Het is allemaal al vernietigd.
Het zal een webcam zijn die dit beeld live uitzendt.
Dat is best cool omdat je dan altijd het actuele weer kunt zien en of het mooi is om te wandelen of skiën.
Dit is de webcam.
Tegenwoordig is dit terrein grotendeels ongebruikt voor wintersport, voornamelijk verwaarloosd vanwege economische beperkingen.
Sarajevo herstelt zich nog steeds van zijn tumultueuze verleden.
Sommige verhalen beweren dat het winnaarspodium aan het einde van de skischans tijdens het conflict werd gebruikt voor executies, maar we konden deze beweringen niet verifiëren.
Dat is behoorlijk indrukwekkend. En op dit moment zijn er verschillende groepen hier.
We zien een Frans stel, een paar Nederlandse jongens en er zijn ook Duitsers.
Het is niet meer zo'n toeristische attractie als toen, maar het trekt nog steeds bezoekers, simpelweg omdat het verlaten is.
De skischansen zijn gedeeltelijk geblokkeerd, zodat ze niet meer voor hun oorspronkelijke doel kunnen worden gebruikt.
Maar mensen klimmen er nog steeds op. Je hebt er een prachtig uitzicht over de vallei.
Het is best gaaf.
We zijn hier niet alleen. Dit is een verlaten plek, waar het wemelt van de toeristen.
We zijn er bijna...
Dat hangt er vanaf hoe je het ziet.
Het steile gedeelte was net begonnen.
De transformatie van deze sportlocaties, die ooit voor vrede en stabiliteit stonden,
in het schouwspel van een wrede oorlog is een bewijs van de alomtegenwoordigheid van conflicten.
De erfenis van de Olympische Winterspelen van 1984 lijkt verbrijzeld en doorboord met kogelgaten.
Deze door oorlog verscheurde plaatsen dragen de blijvende littekens van een conflict dat de Balkan nog steeds verdeelt.
Er is een plek tussen al het groen.
Dat is het verlaten hotel naast waar we vannacht kampeerden.
We zullen er vannacht waarschijnlijk weer slapen, want het was behoorlijk rustig.
Vanaf hier kun je dit typische Bosnische landschap zien. Het is verbazingwekkend.
Het is zo mooi en grotendeels ongerept.
We werden wakker met een onverwachte vlaag van activiteit.
Hoewel we op een afgelegen plek kampeerden, verschenen er vanochtend honderden mensen op een steenworp afstand van onze tent.
We zagen een sombere ceremonie op de militaire begraafplaats bij de ruïnes van het hotel.
Het was 6 augustus, een dag van rouw hoorden we, een cruciaal moment voor het land.
In augustus 1992 stonden Servische troepen op het punt om de controle over dit vitale gebied buiten Sarajevo over te nemen,
waar zich de enige weg naar de hoofdstad bevond, die nog steeds onder Bosnische controle was.
Deze weg was een levensader voor Sarajevo, onderdeel van een belangrijke corridor om de stad te bevoorraden.
Op deze bijeenkomst werden de gevallen verdedigers herdacht.
Op dit moment, temidden van de echo's van de geschiedenis, vingen we een glimp op van het levendige tapijt van Bosnië-Herzegovina...
een land dat rijk is aan diversiteit, maar vol uitdagingen zit als het gaat om het verenigen van zeer verschillende belangen.
Voor de val van Joegoslavië verzetten nationalistische bewegingen zich hier radicaal tegen,
conflictvlammen die de regio in bloedvergieten stortten.
Toch hing er op deze dag, drie decennia na het begin van de oorlog, een gevoel van gemeenschap en veerkracht in de lucht.
Alsof de littekens van het verleden begonnen te helen.
Trouw aan de Balkan geest, duurde het niet lang voordat de lokale bevolking ons benaderde, gretig om hun verhalen te delen.
De mensen wiens namen hier staan, stierven allemaal tijdens de eerste gevechten van de oorlog.
De broer van mijn vader stierf hier ook.
Zijn naam staat rechtsonder op de middelste plaat.
Ik was in Duitsland toen hij stierf.
Ik was tien jaar oud toen dat gebeurde.
Tijdens de oorlog, toen de Serviërs binnenvielen.
Ze gingen van huis tot huis en mishandelden onze mensen.
We groeiden op in een buurt met verschillende culturen en religies.
We wezen niet op wie en wat je was. En toen kwam de oorlog.
Toen begonnen ze ons te wijzen op dit ben jij en dat ben jij.
Je onderscheiden door wat je religie is.
We werden op straat achtergelaten omdat het gebouw waar we woonden,
een gebouw met meerdere appartementen werd volledig gebombardeerd door onze buren.
En mijn vader...
Mijn moeder zegt dat religie niet het probleem van de oorlog was.
Het waren de politici die het veroorzaakten.
Moet je dit zien!
Er is niet maar één bepaalde religie. Er zijn hier ook een heleboel andere mensen.
Het zijn niet alleen moslims en bedekt; er zijn hier andere mensen van verschillende religies.
Die op bezoek komen en van de omgeving genieten. Kijk hoe mooi dit is.
Je kunt hier wat rust vinden.
Vandaag ben ik in een heel andere omgeving dan normaal.
Ik ben momenteel in Brazilië, waar ik de komende drie maanden zal wonen.
Desondanks zijn Marco en ik fulltime bezig om jullie dit seizoen van "Balkan Detours" te bezorgen.
Hartelijk dank aan al onze donateurs die dit format mogelijk hebben gemaakt met hun financiële steun.
Een speciale shoutout gaat naar Lukas, die alle muziek en het sounddesign voor deze serie voor zijn rekening neemt.
Toen we onze crowdfundingcampagne lanceerden om "Balkan Detours" op te starten, bood Lukas zijn expertise pro bono aan.
Hij is een professionele componist uit de Balkan met een indrukwekkend portfolio, met scores voor films, reclamespots en meer.
Iemand in het team hebben die zich volledig wijdt aan het goed laten klinken van onze content maakt echt een verschil, en Lukas is daar verdomd goed in!
Om meer van zijn werk te horen, vind je links in de videobeschrijving.
Laat ons weten wat je vindt van de muziek van "Balkan Detours", die allemaal door hem gecomponeerd is.
Als je ons wilt helpen meer van dit soort video's te maken, overweeg dan om een bijdrage te storten op Patreon,
lid te worden van ons YouTube-kanaal of een kijkje te nemen in onze webshop op www.bwturbex.com.
Ons kanaal is afhankelijk van de financiële steun van ons publiek en we stellen elke vorm van steun zeer op prijs.
Blijf kijken voor nieuwe video's volgende maand, samen met een belangrijke aankondiging.
Tot dan!